Το Παρατηρητήριο συνεργάζεται στενά με τα ερευνητικά ινστιτούτα των κοινωνικών εταίρων που, μαζί με το επιστημονικό δυναμικό της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (Ο.Κ.Ε.), διασφαλίζουν το υψηλό επίπεδο τεχνογνωσίας και επιστημονικής τεκμηρίωσης η οποία αποτελεί προϋπόθεση έγκυρης και έγκαιρης παρέμβασης.

Το έργο και οι δράσεις του Παρατηρητηρίου συντονίζονται από Επιστημονική Ομάδα  η οποία προσδιορίζει προδιαγραφές και κατευθύνσεις, αξιολογεί  και  καθορίζει τους κύριους τομείς παρέμβασης, μεριμνά για τη δημοσιοποίηση των επισημάνσεων που εκφράζουν αυθεντικά  την κοινωνική  συναίνεση ως αποτέλεσμα του κοινωνικού διαλόγου ο οποίος αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την επίτευξη του στόχου της Βιώσιμης Ανάπτυξης.

Σύμφωνα και με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, το σύνολο του έργου του Παρατηρητηρίου εγκρίνεται από την Ολομέλεια της Ο.Κ.Ε., μετά από την σύμφωνη Γνώμη της Εκτελεστικής Επιτροπής.

Το Παρατηρητήριο δραστηριοποιείται στην κατεύθυνση της συστηματικής παρακολούθησης των εξελίξεων που σημειώνονται στην ελληνική οικονομία και κοινωνία.

Ειδικότερα το έργο του Παρατηρητηρίου επικεντρώνεται  στην:

• Παρακολούθηση και αξιολόγηση της πορείας υλοποίησης και των επιπτώσεων που έχουν οι μεταρρυθμίσεις στην ανταγωνιστικότητα, στο ανθρώπινο δυναμικό, στην απασχόληση, στην κοινωνική συνοχή και το περιβάλλον.
• Εντοπισμό καθυστερήσεων και ελλείψεων και διατύπωση συγκεκριμένων προτάσεων. 
• Σύνταξη των σχετικών περιοδικών εκθέσεων για τις εξελίξεις που καταγράφονται στους δείκτες παρακολούθησης της πορείας προς τη Βιώσιμη Ανάπτυξη.